Filial Terapi Nedir? Ebeveyn Atölyesinde Neler Yapılır?

Çocuklar yaşadıklarını her zaman sözcüklerle anlatamaz. Bazen bir oyunu tekrar tekrar oynamaları, oyuncaklara verdikleri roller ya da oyunda kurdukları hikâyeler, iç dünyalarını anlamak için bir kapı aralar. Oyun, çocuğun kendini ifade etme ve ilişki kurma yollarından biridir.

Filial terapi, ebeveynlerin çocuklarıyla oyun aracılığıyla kurdukları ilişkiyi güçlendirmeyi amaçlayan, çocuk merkezli oyun terapisi ilkelerinden yararlanan bir yaklaşımdır. Ebeveynler, uzman rehberliğinde çocuklarının duygularını fark etmeyi, oyunlarına eşlik etmeyi ve kabul edici bir ilişki içinde sınır koymayı öğrenir.

Çocuğumla zaten oyun oynuyorum. Bu çalışmanın farkı nedir?

Günlük hayatta oyun oynarken fark etmeden pek çok soru sorabilir, çocuğumuza bir şey öğretmeye çalışabilir veya oyunun nasıl ilerleyeceğine karar verebiliriz. Bir kule yaparken daha sağlamını göstermeyi, resim çizerken renkleri öğretmeyi ya da bir sorunu onun yerine çözmeyi isteyebiliriz.

Filial terapi çalışmalarında ise ebeveyn, belirli bir oyun zamanı içinde çocuğun öncülüğünü takip etmeyi öğrenir. Amaç oyunu daha doğru oynatmak veya her anı öğretici hâle getirmek değildir. Çocuğun seçimlerine, duygularına ve kendi başına yapabildiklerine alan açmaktır.

Bu yaklaşım, çocuğa “Seni dinliyorum, anlamaya çalışıyorum ve seninle burada olmaya hazırım” mesajını iletmenin bir yoludur.

Ebeveyn atölyesinde neler yapılır?

Atölyede yalnızca çocuklarla ilgili bilgi paylaşılmaz; bu bilgilerin günlük ilişkide nasıl kullanılabileceği üzerinde de çalışılır. Ebeveynler örnekler, uygulamalar ve haftalık deneyimlerin değerlendirilmesi aracılığıyla yeni beceriler geliştirir.

Çalışılan temel konular şunlardır:

• Çocuğun oyununa eşlik etmek: Sürekli soru sormadan, yönlendirmeden ve öğretmeye çalışmadan oyunda bulunabilmek.

• Duyguları fark etmek ve yansıtmak: Çocuğun yaşadığı duyguyu hemen değiştirmeye çalışmadan, anlaşıldığını hissettirebilmek.

• Çocuğun yapabildiklerine alan açmak: Her güçlükte yardıma koşmak yerine, kendi çözümünü bulmasına ve sorumluluk almasına fırsat tanımak.

• Sınır koymak: Çocuğun duygusunu kabul ederken zarar veren veya uygun olmayan davranışlara açık ve tutarlı sınırlar getirebilmek.

• Kendi tepkilerini tanımak: Ebeveyn olarak hangi durumlarda sabırsızlandığını, kontrol etme ihtiyacı duyduğunu veya çaresiz hissettiğini fark etmek.

Süreç ilerledikçe öğrenilen becerilerin evdeki özel oyun zamanlarında denenmesi ve bu deneyimlerin sonraki buluşmalarda ele alınması hedeflenir.

Bu çalışma ne işe yarar?

Bazen ebeveyn ve çocuk birbirini anlamaya çalışırken aynı çatışmanın içinde tekrar tekrar buluşur. Ebeveyn daha çok açıkladıkça çocuk uzaklaşabilir; çocuk tepkisini artırdıkça ebeveyn daha fazla kontrol etmeye çalışabilir.

Atölye, bu anlarda ilişkinin içinde başka türlü karşılık verebilmenin yollarını araştırır. Çocuğun kendini duyulmuş hissetmesini, ebeveynin de davranışın yanında duyguyu ve ihtiyacı fark edebilmesini desteklemeyi amaçlar.

Hedef, çocuğun hiç öfkelenmemesi veya her söyleneni yapması değildir. Zor duyguların da ilişkide yer bulabildiği, sınırların korunduğu ve birlikte olmanın keyfinin yaşanabildiği bir bağ geliştirmektir. Bu beceriler zamanla oyun dışındaki günlük etkileşimlere de taşınabilir.

Katılmak için çocuğumun bir sorun yaşaması gerekir mi?

Çocuğunuzla ilişkinizi daha iyi anlamak, oyunlarınıza farklı bir gözle bakmak veya ebeveynlikte zorlandığınız anlar üzerine çalışmak istemeniz de katılım nedeni olabilir.

Bununla birlikte, her çocuğun ve ailenin ihtiyacı farklıdır. Bir ebeveyn atölyesinin uygunluğu, başvuru sırasında değerlendirilir; gerektiğinde bireysel destek ya da farklı bir çalışma önerilebilir.

Telos Psikoloji’de 10 Haftalık Filial Terapi Ebeveyn Atölyesi

Telos Psikoloji’de düzenlediğimiz 10 haftalık online ebeveyn atölyesinde her hafta bir araya geliyoruz. Çocuğun oyun dilini anlamak, duygularına eşlik etmek ve sınır koymak üzerine çalışırken, öğrenilenleri evdeki deneyimlerle birlikte ele alıyoruz.

Ebeveynlerin kendi sorularını getirebildiği, zorlandıkları anları paylaşabildiği ve yeni ilişki kurma yollarını deneyebildiği bir alan oluşturmayı amaçlıyoruz.

Çocuğunuzla ilişkinizde bazen küçük bir karşılık değişir: Hemen çözmek yerine biraz beklemek, açıklamak yerine duygusunu duymak, yönlendirmek yerine oyununa katılmak. Birbirinizi daha iyi anlamanın yolu bu küçük anlarda açılabilir.